Η 6η Μαρτίου έχει καθιερωθεί από το Υπουργείο Παιδείας ως Πανελλήνια Ημέρα κατά της σχολικής βίας και του εκφοβισμού. Στο Δημοτικό Σχολείο Βασιλικού Ζακύνθου αποφασίσαμε να αφιερώσουμε όχι μόνο μια ημέρα, αλλά μια ολόκληρη εβδομάδα με σχετικές δράσεις.
Στον όμιλο «Κοινωνική και συναισθηματική μάθηση» προσεγγίσαμε το θέμα εστιάζοντας στα λόγια που πληγώνουν και στα χέρια που δέρνουν. Αρχικά, όλα τα παιδιά ζωγράφισαν τη δική τους μεγάλη, όμορφη καρδιά. Όταν ρωτήθηκαν, την περιέγραψαν με λέξεις όπως «πανέμορφη», «χρωματιστή», «ξεχωριστή», «φανταστική», «χαρούμενη». Μετά τους ζητήθηκε να τσαλακώσουν την χάρτινη καρδιά τους, να την πετάξουν κάτω και να την ποδοπατήσουν μιλώντας της άσχημα. Όλα τα παιδιά το έκαναν χωρίς δισταγμό, εκτός από ένα πρωτάκι, τον Μάνο, που αρνήθηκε. Με ένα σωληνάριο οδοντόκρεμας, είδαμε τι συμβαίνει με τις άσχημες λέξεις: Όπως δεν μπορούμε να βάλουμε την οδοντόκρεμα πίσω στο σωληνάριο, έτσι δεν μπορούμε να πάρουμε πίσω και τις άσχημες λέξεις που έχουμε πει.
Τι συνέβη όμως με τις καρδιές μας; Αυτή τη φορά τα παιδιά περιέγραψαν την καρδιά τους με λέξεις όπως «βρώμικη», «άσχημη», «τσαλακωμένη», «σκισμένη», «λυπημένη», «νευριασμένη», «απελπισμένη»… Όσο κι αν προσπάθησαν, δεν μπόρεσαν να τις κάνουν όπως πριν, ίσιες, καθαρές κι αψεγάδιαστες. Το ίδιο συμβαίνει και με τις ψυχές των ανθρώπων: όταν τους φερόμαστε άσχημα και βίαια, τα σημάδια μένουν, όσες συγγνώμες και να ζητήσουμε.
Για να επανορθώσουμε, γράψαμε γλυκές κουβέντες, λόγια αλληλεγγύης, που πιστεύουμε ότι μπορούν να στηρίξουν κάποιον σε μια δύσκολη στιγμή. Τις κολλήσαμε όλες στο βαζάκι της τάξης μας, ώστε να δίνουν παρηγοριά και κουράγιο σε όποιον/α νιώθει χρειάζεται υποστήριξη.
Μετά τις καρδιές περάσαμε στα χέρια. Όπως παρατηρήσαμε με τα παιδιά, τα χέρια που δέρνουν δημιουργούν μόνο αρνητικά συναισθήματα, τόσο σε αυτόν που δέχεται το ξύλο όσο και σε αυτόν που χτυπάει: λύπη-στενοχώρια, πόνο, φόβο-τρόμο, θυμό, αβοηθησία, μοναξιά, τύψεις – ενοχές… Σκεφτήκαμε λοιπόν τι άλλα, όμορφα πράγματα μπορούμε να κάνουμε με τα χέρια μας, όπως να μαγειρεύουμε, να τρώμε, να παίζουμε, να κάνουμε κατασκευές, να γράφουμε, να χτίζουμε, να βοηθάμε, να φροντίζουμε, να αγκαλιάζουμε. Με όλες αυτές τις ιδέες δημιουργήσαμε ένα ομαδικό κολλάζ.
Στον όμιλο “Δημιουργικό και ασφαλές Διαδίκτυο”, μέσα από μια διαδραστική παρουσίαση με βίντεο και κουίζ, μάθαμε να αναγνωρίζουμε τι είναι και τι δεν είναι σχολικός εκφοβισμός, ενημερωθήκαμε για τα διαφορετικά είδη του εκφοβισμού (σωματικός, λεκτικός, κοινωνικός, ηλεκτρονικός), τα εντοπίσαμε σε ιστορίες διάσημων ανθρώπων, και προβληματιστήκαμε για αποτελεσματικούς τρόπους με τους οποίους μπορούμε να αντιμετωπίσουμε τη βία στο σχολείο.
Στον όμιλο «Θεατρικό παιχνίδι» ασχοληθήκαμε με ένα σενάριο σχολικής βίας, μέσα από δύο θεατρικές τεχνικές, την «ανακριτική καρέκλα» και το «θέατρο φόρουμ». Αρχικά, οι άμεσα εμπλεκόμενοι, το «θύμα» και οι «θύτες», κλήθηκαν να γίνουν οι ρόλοι τους και να απαντήσουν σε ερωτήσεις των υπόλοιπων παιδιών, όπως: «Πώς ένιωσες εκείνη τη στιγμή;», «Γιατί φέρθηκες έτσι;», «Τι σας έκανε και τον πειράξατε;»…
Έπειτα, στην ανακριτική καρέκλα κάθισαν οι θεατές του περιστατικού, οι οποίοι κλήθηκαν να απαντήσουν σε ερωτήσεις, όπως «Πώς ένιωσες εκείνη τη στιγμή;», «Γιατί δεν έκανες κάτι να τον βοηθήσεις;», «Πώς σου φάνηκε η συμπεριφορά των άλλων;».
Αφού διερευνήσαμε τον χαρακτήρα και τα κίνητρα του κάθε ρόλου, ήμασταν έτοιμοι να ζωντανέψουμε το σενάριο. Όχι όμως ως απλοί θεατές, αλλά ως συμμετέχοντες, οι οποίοι μπορούσαν, κάθε φορά που κάτι δεν τους άρεσε, να πάρουν τον ρόλο ενός «ηθοποιού» και να αλλάξουν τη ροή της ιστορίας.
Πώς όμως σταματάει ο κύκλος της βίας; Η λύση βρέθηκε τελικά με τη βοήθεια των «ενηλίκων», γονέων και εκπαιδευτικών, ο ρόλος των οποίων είναι κομβικός στην αντιμετώπιση της βίας. Εκφράστηκε, μάλιστα, υπέροχα μέσα από τα λόγια της 11χρονης Μαρίας, στο ρόλο του μπαμπά, που προσπαθεί να πείσει τον γιο του που εκφοβίζει, ότι «Δύναμη είναι να βοηθάς τους άλλους όταν σε έχουν ανάγκη».